Dịch tễ học là gì

  -  
Tác giả: Tổ chức Y tế thế giới (WHO)Chulặng ngành: Y học dự phòngNhà xuất bản:Tổ chức Y tế thế giới (WHO)Năm xuất bản:2006Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy cập: Cộng đồng

Dịch tễ học tập là gì?

Thông điệp thiết yếu

Dịch tễ học tập là khoa học nền tảng của y tế công cộng.

Bạn đang xem: Dịch tễ học là gì

Dịch tễ học tập đã bao gồm góp sức Khủng vào Việc cải thiện mức độ khoẻ xã hội.

Dịch tễ học là quy định rất cần thiết trong quá trình xác định cùng thu xếp (mapping) những căn bệnh đặc biệt.

Thường xuyên bao gồm tình trạng chậm rãi chễ giữa những việc tích lũy những minh chứng dịch tễ học với áp dụng những vật chứng này vào thi công chính sánh y tế.

Bối chình ảnh kế hoạch sử

Nguồn gốc

Dịch tễ học xuất phát từ đều quan tiền gần kề trường đoản cú thời Hypocrate rộng 2000 năm kia trên đây, nhận định rằng các nhân tố môi trường thiên nhiên đã ảnh hưởng lên sự xuất hiện bệnh dịch. Tuy nhiên, cũng cần cho tận nỗ lực kỷ trang bị mười chín mới có những tính toán sự phân bố mắc bệnh trong các đội quần thể bạn bên trên qui tế bào bự. Giai đoạn này không những lưu lại sự bắt đầu thừa nhận của dịch tễ học tập cơ mà còn tồn tại cả các thành tích tuyệt vời nhất của chuyên ngành này.1 Một ví dụ khét tiếng là những vạc hiện tại của John Snow (Hộp 1.1) cho biết thêm nguy cơ của căn bệnh tả sống thành thị London gồm liên quan đến sự việc uống nước của các đơn vị cung cấp khác nhau; bản trang bị (coi Hình 4.1) làm khá nổi bật điểm triệu tập của các trường đúng theo bệnh dịch. Các nghiên cứu và phân tích dịch tễ của Snow là 1 trong trong những hàng loạt các khảo sát nhận xét mối tương quan thân những quá trình vật lý, hoá học tập, sinc học, buôn bản hội học tập với chủ yếu trị.2

Việc so sánh xác suất mắc bệnh trong số team quần thể tín đồ rất phổ cập vào thời gian cuối thể kỷ mười chín với đầu thế kỷ nhị mươi. Cách tiếp cận này ban đầu được vận dụng vào vấn đề kiểm soát các căn bệnh truyền truyền nhiễm (xem Chương 7), với cũng khá được chứng tỏ là một phương pháp hiệu quả nhằm biểu hiện mọt liên kết thân những ĐK xuất xắc tác nhân môi trường cùng với các bệnh ví dụ. Vào nửa sau của ráng kỷ nhị mươi, đặc biệt là làm việc những nước gồm các khoản thu nhập cao hoặc mức độ vừa phải, phương pháp tiếp cận này này được áp dụng so với những bệnh dịch không lây mạn tính nhỏng bệnh về tim, ung thỏng.

Các cách tân và phát triển gần đây của dịch tễ học

Dịch tễ học tân tiến là một trong những siêng ngành kha khá new cùng áp dụng những cách thức định lượng nhằm nghiên cứu và phân tích bệnh trong quần thể bạn, cùng với những thông tin đến cố gắng chống ngừa với kiểm soát điều hành bệnh tật. lấy ví dụ Richard Doll cùng Andrew Hill, từ trên đầu trong thời gian 1950, đang phân tích mối liên quan giữa hút thuốc lá với ung thư phổi. Nghiên cứu giúp của mình được tiến hành trước những nghiên cứu và phân tích thực nghiệm về độc tính gây ung tlỗi của nhựa dung dịch lá cùng những quan lại gần cạnh lâm sàng cho biết côn trùng tương quan thân thuốc lá lá và những nguyên tố ẩn chứa khác cùng với ung tlỗi phổi. Qua bài toán áp dụng những nghiên cứu thuần tập dài hạn, họ đang có khả năng thiết lập sự phối hợp thân thuốc lá lá cùng ung tlỗi phổi (Hình 1.1).

Hộp 1.1. Quan sát sớm của dịch tễ học

John Snow đang xác xác định trí ngôi nhà đất của từng tín đồ tử vong vì căn bệnh tả làm việc London vào tiến trình 1848–49 với 1853–54 với nhận biết một sự kết hợp rõ ràng thân nguồn nước dùng với những trường đúng theo tử vong này. Ông đã đối chiếu những ngôi trường thích hợp tử vong của những quận có các mối cung cấp cấp cho nước khác biệt (Bảng 1.1) với cho là, sống những quận vị công ty Southwark cung cấp nước, số ngôi trường thích hợp tử vong cùng tỷ lệ tử vong những cao hơn các quận khác. Dựa bên trên phân tích cẩn thận của chính mình, Snow đang xây dừng được một kim chỉ nan về con đường truyền nhiễm của dịch truyền lây nhiễm và gợi nhắc rằng dịch tả vẫn Viral qua nước bị lan truyền bẩn. Ông khuyến khích câu hỏi nâng cấp chất lượng nước cấp vào một khoảng tầm thời hạn lâu năm trước lúc kiếm tìm thấy vi khuẩn gây bệnh dịch tả; nghiên cứu của ông đang bao gồm ảnh hưởng tác động thẳng và lâu dài so với chính sách công cộng.

Nghiên cứu giúp của John Snow cảnh báo chúng ta rằng những biện pháp y tế công cộng ví dụ như cải thiện chứng trạng cấp nước sạch sẽ và dọn dẹp vẫn gồm có góp sức lớn phệ vào Việc tăng tốc mức độ khoẻ cộng đồng và điều đó còn được biểu lộ trải qua không ít ví dụ cụ thể từ thời điểm năm 1850, những nghiên cứu và phân tích dịch tễ học tập được xác định như thể những phương án cân xứng cần tiến hành. Tuy nhiên, cũng có thể nhận thấy rằng, những vụ dịch tả vẫn còn đó thông dụng trong các quần thể nghèo, đặc trưng làm việc những nước sẽ cách tân và phát triển. Năm 2006, Angola báo cáo hiện có 40.000 trường phù hợp mắc cùng 1600 trường vừa lòng tử vong do tả, Sudan báo cáo hiện đang có 13.852 trường thích hợp mắc dẫn mang đến 516 trường vừa lòng tử vong chỉ vào vài ba mon đầu năm mới.

Nghiên cứu vãn thuần tập ngơi nghỉ những bác sỹ người Anh cho thấy thêm xác suất tử vong tụt dốc mạnh nghỉ ngơi những người ko thuốc lá trong không ít thập kỷ sau đây. Những bác sỹ phái nam ra đời vào tiến trình 1900–1930 mà lại hút thuốc lá, vừa đủ tử vong mau chóng rộng 10 năm đối với những người ko hút ít thuốc5 (Hình 1.2). 

Hút dung dịch là một trường hợp rõ rệt, nhưng so với đa số các căn bệnh, hoàn toàn có thể có khá nhiều yếu tố góp thêm phần vào ngulặng nhân khiến căn bệnh. Một vài nhân tố đóng vai trò thiết yếu dẫn cho tình trạng bệnh dịch với một vài ba nhân tố có tác dụng tăng nguy cơ tiềm ẩn trở nên tân tiến bệnh. Các cách thức dịch tễ học bắt đầu được áp dụng nhằm so với những mọt tương quan này. Ở các nước thu nhập trung bình và mức độ vừa phải, human immunodeficiency virus, lao và nóng giá buốt là đầy đủ nguim nhân tử vong phổ cập, dịch tễ học những căn bệnh truyền nhiễm đóng một phương châm rất là đặc trưng. Nhánh dịch tễ học này ngày dần trsống nên đặc biệt đặc biệt sinh hoạt đều quốc gia lộ diện phần đông căn bệnh truyền lây nhiễm bắt đầu nhỏng hội chứng thở cấp tính SARS, căn bệnh bò điên (thương hiệu kỹ thuật là viêm óc thể bọt sinh hoạt bò – Bovine Spongikhung Encephalopathy – BSE) tốt đại dịch cảm cúm. Dịch tễ học tập đang cải cách và phát triển trẻ trung và tràn đầy năng lượng trong khoảng 50 năm vừa qua với thách thức lớn nhất hiện giờ là khám phá và hành động dựa vào những yếu tố ra quyết định mức độ khoẻ cùng gần như bệnh mang tính chất xóm hội cơ mà đa số những nguyên tố này nằm ko kể nghành nghề y tế.6–8

chúng tôi cung cấp nước

Dân số thời gian 1851

Số tử vong vì tả

Tỷ lệ tử vong vì tả (trên 1000 dân)

Southwark

167.654

884

5,0

Lambeth

19.133

18

0.9

Định nghĩa, phạm vi với áp dụng của dịch tễ học

Định nghĩa

Dịch tễ học được Last định nghĩa là “vấn đề nghiên cứu sự phân bố và những nhân tố quyết định của những tình trạng xuất xắc sự khiếu nại tương quan mang lại sức khoẻ trong các quần thể khẳng định với Việc áp dụng phân tích này vào phòng phòng ngừa với điều hành và kiểm soát các sự việc mức độ khoẻ” (Xem Hộp 1.2). Nhà dịch tễ học tập không chỉ quyên tâm cho tới tử vong, bị bệnh ngoại giả cả với tâm trạng sức khoẻ xuất sắc với đặc biệt nhất là các chiến thuật tăng cường mức độ khoẻ. Từ “bệnh” bao gồm tất cả sự biến hóa không hề muốn của chứng trạng sức khoẻ, bao hàm cả gặp chấn thương và sức khoẻ tâm thần.

Hình 1.1. Tỷ lệ tử vong bởi vì ung thư phổi (trên 1000) bên trên số điếu thuốc4 của các bác sỹ nam giới người Anh, năm 1951– 1961.

 

*

Phạm vi 

Trọng trọng tâm của nghiên cứu dịch tễ học là quần thể xác định về địa lý hay các kỹ càng không giống, ví dụ một đơn vị phân tích hoàn toàn có thể là 1 team người bệnh trong khám đa khoa tốt người công nhân nhà máy. Một quần thể sử dụng vào dịch tễ học thường xuyên là quần thể được chọn xuất phát từ một khu vực tính chất hay như là 1 nước vào một thời gian ví dụ. Như vậy chế tác cửa hàng mang lại bài toán xác định những đội bé dại rộng tương quan đến giới, nhóm tuổi, chủng tộc. Cấu trúc của những quần thể không giống nhau sinh sống các vùng địa lý khác nhau cùng ở các thời gian không giống nhau. Các so với dịch tễ học tập đề xuất tính tới việc giao động này.

Hình 1.2. Tỷ lệ sống sau tuổi 35 làm việc phần nhiều BS fan Anh liên tiếp hút thuốc cùng ko hút thuốc lá sinh trong khoảng năm 1900–1930 trên từng thời điểm 10 năm một5

 

*

Hộp 1.2. Định nghĩa dịch tễ học9

Từ “Dịch tễ học” gồm nguồn gốc từ bỏ tiếng Hylạp, trong số ấy, trường đoản cú epi Có nghĩa là “trên”, demos Có nghĩa là “quần thể người” cùng logos Có nghĩa là “nghiên cứu”.

Định nghĩa rộng lớn này của dịch tễ học tập hoàn toàn có thể được thiết kế rõ hơn hẳn như là sau :

Thuật ngữ

Giải thích

Nghiên cứu 

Bao tất cả : thống kê giám sát, quan tiền liền kề, kiểm định mang thuyết, phân tích đối chiếu và thực nghiệm

Phân bố

 

Đề cập tới việc so với các nhân tố : thời hạn, bé fan, xứ sở. 

Yếu tố quyết định

 

Bao bao gồm những yếu tố ảnh hưởng lên sức khoẻ như sinc học tập, hoá học tập, lý học tập, xóm hội, vnạp năng lượng hoá, kinh tế tài chính, di truyền cùng hành động.

Sự kiện với tình trạng liên quan đến mức độ khoẻ 

 

Bao có : bệnh, những ngulặng nhân tử vong, hành vi nlỗi thuốc lá, các tâm lý sức khoẻ xuất sắc, bội phản ứng so với những chế độ dự trữ với Việc hỗ trợ cùng áp dụng hình thức dịch vụ y tế.

Các quần thể định danh

 

Bao tất cả những người bao gồm các công dụng hoàn toàn có thể khác nhau được, ví dụ như các nhóm nghề nghiệp và công việc khác nhau.

Ứng dụng vào vấn đề phòng cùng kiểm soát

 

mục tiêu của y tế công cộng bức tốc, đảm bảo cùng hồi phục mức độ khoẻ.

Dịch tễ học với y tế công cộng

Y tế chỗ đông người, nói bình thường, đề cùa đến những hành vi mang ý nghĩa đàn nhằm nâng cấp mức độ khoẻ của quần thể.1 Dịch tễ học, một trong các hiện tượng bức tốc mức độ khoẻ, được áp dụng theo vô số cách không giống nhau (Hình 1.3–1.6). Các phân tích thuở đầu trong nghành nghề dịch vụ dịch tễ học tập thường quyên tâm mang lại nguyên nhân (bệnh dịch căn) của các căn bệnh truyền lây truyền với công việc này vẫn có chân thành và ý nghĩa đặc biệt để khẳng định được các giải pháp chống ngừa. Theo nghĩa này, dịch tễ học tập là khoa học y học cơ bạn dạng với mục đích cải thiện mức độ khoẻ quần thể, đặc trưng mức độ khoẻ của rất nhiều quần thể Chịu thua thiệt. 

Nguyên nhân khiến bệnh

Mặc cho dù một vài căn bệnh bao gồm nguyên nhân đối kháng thuần là những nguyên tố di truyền, nhiều phần các dịch tất cả nguim nhân là sự việc cửa hàng giữa các yếu tố di truyền với môi trường. Tiểu mặt đường là một ví dụ của một bệnh dịch cơ mà nguim nhân bao gồm cả hai nguyên tố là DT với môi trường xung quanh. Chúng ta có mang định nghĩa môi trường một biện pháp rất rộng lớn, bao gồm các nhân tố sinc học tập, hoá học, đồ dùng lý, tâm thần tốt các nhân tố vnạp năng lượng hoá hoàn toàn có thể ảnh hưởng lên mức độ khoẻ (xem Chương thơm 9). Hành vi cá nhân ảnh hưởng lên mối tương quan hệ này với dịch tễ học tập được áp dụng nhằm nghiên cứu ảnh hưởng cùng tác động của can thiệp dự trữ thông qua tăng cường mức độ khoẻ (Hình 1.3).

Lịch sử tự nhiên của bệnh

Dịch tễ học tập cũng quyên tâm đến quy trình cách tân và phát triển và hậu quả dịch (lịch sử vẻ vang tự nhiên) làm việc các cấp độ cá thể cùng nhóm (Hình 1.4).

Hình 1.3. Căn nguim

*

 Hình 1.4. Lịch sử từ bỏ nhiên

*

Tình trạng sức khoẻ của quần thể

Dịch tễ học thường xuyên được sử dụng nhằm diễn tả triệu chứng mức độ khoẻ của các đội quần thể (Hình 1.5). Hiểu biết về gánh nặng bệnh tật trong quần thể vào vai trò cần thiết so với những bên lãnh đạo y tế, những người dân mong ước áp dụng nguồn lực có sẵn tinh giảm để có thể đem đến hiệu quả tối đa bằng phương pháp khẳng định các chương trình sức khoẻ ưu tiên cho dự phòng với chăm sóc y tế. Trong một số trong những nghành nghề dịch vụ chăm biệt, ví dụ dịch tễ học tập môi trường xung quanh xuất xắc công việc và nghề nghiệp, dịch tễ học tập tập trung vào Việc nghiên cứu và phân tích đầy đủ quần thể gồm các các loại pkhá lây nhiễm đặc điểm.

Hình 1.5. Mô tả triệu chứng sức khoẻ quần thể

*

Đánh giá can thiệp

Tác đưa Archie Cochrane sẽ tmáu phục những bên dịch tễ học nhận xét kết quả (effectiveness) cùng hiệu suất (efficiency) của những các dịch vụ y tế (Hình 1.6).10 Việc này có nghĩa là xác minh, ví như tính tương xứng của giai đoạn nằm viện bởi một triệu chứng như thế nào đó, quý hiếm của bài toán khám chữa dịch cao huyết áp, công suất của những biện pháp vệ sinh nhằm mục đích kiểm soát căn bệnh truyền lây nhiễm với tác động ảnh hưởng của việc sút các chất chì vào xăng (coi Chương 10).

Hình 1.6. Đánh giá chỉ can thiệp

*

Việc áp dụng những nguyên tắc và phương thức dịch tễ học vào các vụ việc đã đề nghị đối mặt vào thực hành y học tập dẫn đến sự cách tân và phát triển của dịch tễ học tập lâm sàng (coi Cmùi hương 8). Cũng theo Xu thế này, dịch tễ học tập sẽ mở rộng thanh lịch những nghành nghề dịch vụ khác ví như dịch tễ học tập dược khoa, dịch tễ học phân tử, và dịch tễ học tập di truyền (Hộp 1.3).11

Hộp 1.3. Dịch tễ học tập phân tử và di truyền

Dịch tễ học phân tử đo lường ptương đối lây lan cùng với những hóa học ví dụ với những thỏa mãn nhu cầu sinh học sớm thông qua:

Đánh giá bán các tính năng của vật dụng công ty đáp ứng cùng với những tác nhân mặt ngoài 

Sử dụng những chất chỉ thị sinh hóa của một tình trạng rõ ràng nhằm hiệu chỉnh phân một số loại bệnh dịch.

Dịch tễ học di truyền phân tích nền tảng gốc rễ, sự phân bổ và điều hành và kiểm soát bệnh trong các đội có quan hệ nam nữ họ sản phẩm và các ngulặng nhân di truyền dịch trong quần thể.

Nghiên cứu vãn dịch tễ học tập di truyền trong những điều tra về mái ấm gia đình tuyệt quần thể để thiết lập: Yếu tố di truyền gây bệnh

Quy mô ảnh hưởng của di truyền so với những yếu tố không giống đến nguy hại lộ diện bệnh và Các gien bệnh

Y tế chỗ đông người di truyền bao gồm:

Các lịch trình tuyển lựa trên cùng đồng

Tổ chức với reviews các hình thức dành cho những người bệnh bao gồm rối một số loại về DT cùng Tác hễ của di truyền lên thực hành thực tế y học.

Thành tựu của dịch tễ học

Đậu mùa

Việc thanh toán bệnh đậu mùa bên trên quả đât là 1 trong thắng lợi kếch xù góp phần nâng cao sức khoẻ cùng niềm hạnh phúc của hàng triệu người, độc nhất vô nhị là làm việc phần nhiều quần thể nghèo. Đậu mùa minch họa cả thành công lẫn bế tắc của y tế công cộng tân tiến. Từ trong thời điểm 1790 fan ta đã biết rằng lây truyền khuẩn đậu trườn đã góp phần bảo đảm an toàn phòng virút đậu mùa, tuy nhiên cần mất gần 200 năm thì tiện ích của phạt hiện tại này mới được gật đầu với vận dụng bên trên toàn nhân loại.

Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG) thực hiện chiến dịch mạnh khỏe nhằm mục tiêu vứt bỏ đậu mùa trong nhiều năm. Dịch tễ học duy trì mục đích trung vai trung phong trong chiến nhờn này bằng việc 

báo tin về phân bổ các ngôi trường thích hợp bệnh, quy mô, qui định và cường độ lan truyền bệnh dịch, 

lập phiên bản đồ dùng các vụ dịch bệnh và 

nhận xét các biện pháp kiểm soát (Hộp 1.4). 

Sự thiệt cho biết thêm là không tồn tại phần đa ngôi trường hợp đồ dùng nhà là động vật hoang dã cùng số lượng đa số trường đúng theo lan truyền bệnh dịch đồ vật thấp cấp. 

Khi công tác tkhô nóng toán thù dịch đậu mùa trong 10 năm bởi vì TCYTTG phân phát hễ vào khoảng thời gian 1967, thì mỗi năm bao gồm từ bỏ 10 – 15 triệu ngôi trường hợp new và 2 triệu ngôi trường hợp tử vong ở 31 nước. Số nước có những ngôi trường phù hợp dịch vào quy trình 1967 – 1976 giảm đi nhanh chóng; mang đến năm 1976 chỉ gồm 2 nước báo cáo có bệnh dịch đậu mùa và ngôi trường thích hợp xuất hiện thêm căn bệnh đậu mùa tự nhiên và thoải mái cuối cùng được report trong năm 1977 tại 1 phụ nữ vì chưng pkhá lây nhiễm với vius vào chống phân tích. Bệnh đậu mùa thông báo được tkhô nóng toán vào ngày 8 tháng 5 năm 1980.

Có các yếu tố đóng góp phần vào thành công của chương thơm trình: sự cam đoan thiết yếu trị toàn vẹn, mục đích rõ ràng, thời hạn biểu đúng mực, lực lượng cán bộ được huấn luyện và đào tạo giỏi cùng chiến lược năng động. Thêm vào đó, căn bệnh có nhiều Đặc điểm tạo nên thuận lợi cho câu hỏi thanh khô toán ngừng điểm như sự sẵn có vaccine chống bệnh đậu mùa. Năm 1979, TCYTTG đang duy trì một kho dự trữ vaccine đậu mùa đủ để tiêm chủng đến 200 triệu con người. Kho dự trữ này đã dần dần giảm đi còn khoảng tầm 2,5 triệu liều. Nhưng côn trùng quan liêu hổ ngươi bây giờ về vấn đề áp dụng vũ khí sinch học đã khiến cho TCYTTG liên tiếp bảo trì cùng đảm bảo lượng dữ trữ tương đối đầy đủ vaccine vào trường vừa lòng cần thiết.14

Hộp 1.4. Các đặc điểm dịch tễ của bệnh dịch đậu mùa12

Các phương thức dịch tễ học tập được thực hiện nhằm cấu hình thiết lập các đặc tính sau đây của đậu mùa:

đồ dùng công ty tuyệt nhất là người

không có đồ dùng trung chuyển có bệnh dịch chình họa chi phí lâm sàng

tín đồ khỏi dịch sẽ miễn kháng với không có tác dụng truyền bệnh dịch.

đậu mùa mắc từ thoải mái và tự nhiên ko truyền nhiễm nhanh khô như những bệnh truyền lây nhiễm khác ví như sởi xuất xắc ho gà.

vấn đề nhiễm dịch, nói thông thường trải qua tiếp xúc lâu bền hơn thân fan với người và • phần lớn bệnh nhân ở liệt chóng lúc mắc căn bệnh, chính vấn đề này sẽ làm cho hạn chế lan truyền.

Xem thêm: Vi Khuẩn Whitmore Là Gì - Bệnh Whitmore Là Gì Và Biểu Hiện Thế Nào

 Nhiễm độc Methyl tdiệt ngân

Thủy ngân là độc hại tự thời Trung Cổ, cách đây không lâu hơn tbỏ ngân biến hóa hình tượng của những mối hiểm hoạ ô nhiễm và độc hại môi trường thiên nhiên. Trong trong thời gian 1950, đúng theo chất thuỷ ngân có trong nước thải của một nhà máy sản xuất làm việc Minamata, Japan đổ vào một vịnh nhỏ dại (Hộp 1.5). Như vậy đã dẫn đến việc tích điểm methyl thủy ngân vào cá gây nên lan truyền độc trầm trọng cho người.15

Đây là một vụ dịch nhiễm độc thuỷ ngân tự cá thứ nhất nhưng mà bạn ta được cho là cùng câu hỏi xác minh chính xác nguyên nhân nên ra mắt vào vài năm. Bệnh Minamata đang trở thành một giữa những bệnh vị môi trường thiên nhiên được minh chứng rất tốt bởi tứ liệu. Vụ bùng nổ dịch thiết bị nhì xẩy ra trong những năm 1960 tại một khoanh vùng khác của nước Nhật. Từ kia tới lúc này các ngôi trường hợp lây nhiễm độc Methyl thuỷ ngân khối lượng nhẹ hơn do cá cũng rất được ghi nhấn sống một số trong những nước.15, 16

Hộp 1.5. Bệnh Minamata

Dịch tễ học đã duy trì một sứ mệnh chủ đạo vào Việc xác định nguim nhân và kiểm soát của một trong số những vụ dịch được report thứ nhất tạo ra vì chưng ô nhiễm và độc hại môi trường thiên nhiên. Những trường hợp thứ nhất được cho là viêm màng óc bởi lây lan trùng. Tuy nhiên tín đồ ta quan lại tiếp giáp thấy rằng 121 nạn nhân của dịch này chủ yếu sống ngay sát Vịnh Minamata. Điều tra triển khai ở những người dân mắc bệnh cùng những người dân không mắc bệnh dịch cho thấy các nàn nhân hầu hết là những member của những mái ấm gia đình có nghề chính là tấn công cá. Những tín đồ mang lại thăm những mái ấm gia đình này và các thành viên của những gia đình ăn ít cá thì ko mắc bệnh dịch. Vì vậy tín đồ ta đang đi vào tóm lại rằng bao gồm loại gì đấy trong cá khiến ngộ độc cho người với bệnh dịch chưa phải vị lây nhiễm tốt DT.

Sốt thấp tyên với dịch phải chăng tim

Sốt phải chăng tim với căn bệnh phải chăng tlặng tất cả liên quan cho tới bần cùng cùng đặc biệt là điều kiện nhà tại túng bấn và eo hẹp, cả nhị yếu tố này vẫn tạo thành ĐK dễ dãi mang đến Việc lan truyền các lây truyền trùng liên cầu đường giao thông hô hấp trên. Ở những nước cải cách và phát triển số ngôi trường hòa hợp mắc dịch phải chăng tlặng bắt đầu bớt từ đầu vậy kỷ nhì mươi, rất lâu trước lúc có dung dịch điều trị hữu ích như sulonamides với penicillin (Hình 1.7). 

Hình 1.7. Ghi nhân về bệnh dịch nóng rẻ khớp sinh hoạt Đan Mạch

*

Ngày nay căn bệnh gần như không còn xuất hiện ở những nước cải tiến và phát triển, tuy nhiên những ổ bệnh dịch cùng với phần trăm hiện nay mắc tương đối cao vẫn còn đó trường thọ sinh hoạt những nhóm bạn thiệt thòi về tài chính cùng làng mạc hội. Tại những nước đang phát triển, dịch rẻ tyên là một giữa những thể thông dụng duy nhất của bệnh về tim.

Dịch tễ học tập đã góp thêm phần vào gọi biết của chúng ta về ngulặng nhân của sốt thấp tlặng với căn bệnh rẻ tyên ổn và Việc cách tân và phát triển các giải pháp chống dự phòng bệnh dịch phải chăng tlặng. Các phân tích dịch tễ học tập đã và đang nêu bật phương châm của các nguyên tố kinh tế tài chính buôn bản hội góp thêm phần tạo ra các vụ bùng nổ sốt tốt tyên với sự Viral của truyền nhiễm liên cầu trùng sống họng. Rõ ràng nguyên ổn nhân tạo những dịch này phức hợp hơn nguyên nhân khiến nhiễm độc Methyl thuỷ ngân, bệnh dịch chỉ tất cả một ngulặng nhân đặc hiệu được trao dạng.

Bệnh thiếu hụt Iốt 

Thiếu iốt, xảy ra thịnh hành ngơi nghỉ một số trong những vùng miền núi, làm suy sút thể lực với tinh thần gồm tương quan tới Việc cung ứng ko không thiếu thốn lượng iốt trong nội máu tố tuyến đường ngay cạnh.18 Bệnh u cổ với bệnh gàn độn lần đầu tiên được thể hiện chỉ huyết tự khoảng 400 năm kia, chđọng chưa hẳn mang lại tận nạm kỷ trăng tròn tín đồ ta new tất cả rất đầy đủ gọi biết nhằm có thể chấp nhận được hình thành các biện pháp dự phòng cùng kiểm soát và điều hành tất cả tác dụng căn bệnh này. Năm 1915, bướu cổ lưu hành là bệnh dịch thuận tiện phòng rời độc nhất cùng bài toán áp dụng muối bột iốt nhằm chế ước bướu cổ được lời khuyên trong thời điểm đó trên Thụy tá.18 Một thời gian nđính thêm tiếp đến, các cuộc thử nghiệm đầu tiên bên trên đồ sộ phệ về iốt được tiến hành ngơi nghỉ Akron, Ohio, Mỹ bên trên 5000 đàn bà tự 11 mang đến 18 tuổi. Các kết quả dự phòng và chữa bệnh vô cùng khách quan cùng muối hạt iốt được ra mắt bên trên bài bản cộng đồng ở nhiều nước trong năm 1924.

Việc sử dụng muối iốt có kết quả do muối hạt được dùng xung quanh năm ở tại mức độ tương tự như nhau trong đông đảo thế hệ nhân dân. Thành trái nhờ vào vào vấn đề cấp dưỡng với phân phối hận muối bột với yên cầu sự tuân hành những phép tắc quy định, chất vấn quality và thừa nhận thức của cộng đồng.

 Hộp 1.6. Bệnh thiếu hụt iốt

Dịch tễ học tập vẫn đóng góp thêm phần vào câu hỏi khẳng định cùng giải quyết và xử lý vụ việc thiếu vắng iốt; các phương án dự trữ có kết quả phù hợp đến vấn đề thực hiện muối iốt bên trên bài bản bự, cũng tương tự các giải pháp đo lường và tính toán chương trình iốt được thiết kế rõ. Tuy nhiên, đã bao gồm sự chậm rãi không cần thiết vào vấn đề ứng dụng đều gọi biết này để triển khai sút khổ sở cho sản phẩm triệu con người ngơi nghỉ những nước vẫn cải tiến và phát triển cơ mà ở kia nạn thiếu thốn iốt vẫn còn phổ biến. Gần 1/3 ttốt mang lại tuổi tới trường trên toàn quả đât đang không áp dụng lượng iốt cần thiết.19 Sự hiện đại đáng chú ý được triển khai trong thập niên cuối cùng cùng với Việc khoảng 70% hộ gia đình sẽ tất cả tiếp cận cùng với muối bột iốt đối với 20–30% trong năm 1990.20
Hút thuốc lá, amiăng và ung thư phổi

Ung thư phổi đã từng được coi là một căn bệnh hi hữu chạm mặt, nhưng lại trường đoản cú trong năm 1930 tất cả sự gia tăng bất thần số ung thư phổi, đặc biệt ngơi nghỉ các nước công nghiệp phát triển, đầu tiên là sinh hoạt phái mạnh. Giờ phía trên bạn ta sẽ rõ nguyên nhân bao gồm làm tăng Xác Suất bị tiêu diệt bởi ung tlỗi phổi là thuốc lá lá. Những nghiên cứu và phân tích dịch tễ học tập đầu tiên khám phá mọt tương quan thân mắc ung tlỗi phổi được xuất phiên bản năm 1950. Năm nghiên cứu bệnh–hội chứng ra mắt rằng hút thuốc lá lá liên quan với ung thư phổi ngơi nghỉ phái nam. Độ mạnh của mọt tương quan này vào nghiên cứu và phân tích triển khai sinh sống rất nhiều BS bạn Anh (Hình 1.1) là đầy đủ để lấy ra những biện pháp ứng phó trẻ trung và tràn trề sức khỏe và ngay tắp lự, đặc trưng, mối liên quan này cũng rất được xác định ở trong những phân tích ngơi nghỉ các quần thể khác biệt. Nếu nhỏng phương pháp tính và phiên giải tỷ số chênh (odd ratio) được sử dụng trong nghiên cứu sống gần như BS tín đồ Anh, thì những số liệu sống Hình 1.1 hoàn toàn có thể tính toán nguy hại tương đối (relative risk) với cái giá trị là 14 Khi so những người hút thuốc lá với những người dân không hút, đây là một sự phối kết hợp siêu bạo dạn nhưng mà khó rất có thể biện giải là do sai số hệ thống đem đến.21

Tuy nhiên, có rất nhiều nguyên tố pkhá lan truyền không giống ví dụ như bụi amiăng cùng ô nhiễm không gian city cũng góp thêm phần làm tăng nhiệm vụ ung thư. Hơn vắt nữa, hút thuốc lá cùng ptương đối truyền nhiễm với amiăng xúc tiến cùng nhau, tạo ra phần trăm ung thư phổi cao hơn ngơi nghỉ hầu hết người công nhân vừa hút thuốc vừa pkhá truyền nhiễm với vết mờ do bụi amiăng (Bảng 1.2)

Bảng 1.2. Tỷ lệ tử vong vì ung tlỗi phổi chuẩn hoá theo tuổi (bên trên 100.000 dân) tương quan cho tới thuốc lá lá với phơi lây truyền nghề nghiệp cùng với bụi amiăng.22

Pkhá lây truyền với amiăng

Tiền sử hút thuốc lá lá

Tỷ lệ tử vong bởi ung thư phổi/100.000 dân

Không

Không

11

Không

58

Không

123

602

Các phân tích dịch tễ học tập rất có thể giúp lượng hoá các yếu tố môi trường góp phần vào quy trình tạo dịch. Khái niệm về nguyên nhân được bàn luận nghỉ ngơi Cmùi hương 5.

Vỡ xương chậu

Nghiên cứu dịch tễ học tập chấn thương đòi hỏi sự hợp tác thân các đơn vị công nghệ trong nghành dịch tễ học tập, mức độ khoẻ làng hội với sức khoẻ môi trường thiên nhiên. Các chấn thương do vấp ngã, quan trọng gẫy cổ xương đùi (đổ vỡ xương chậu) sinh sống fan cao tuổi, đang say đắm được sự quan tâm Khủng Một trong những năm gần đây vì chưng đều hậu quả của chính nó liên quan nhiều đến những nhu cầu âu yếm sức khoẻ cho người già. Nguy cơ vỡ vạc xương chậu tăng theo cung cấp lũy quá của tuổi vị nó là kết quả của vấn đề ngày càng tăng thất bay hóa học xương sống đầu xương đùi, tình trạng liên quan chặt chẽ với tuổi cùng bài toán ngày càng tăng tần xuất té cũng tương quan với tuổi. Cùng với bài toán tăng thêm số bạn già vào quần thể, số trường hợp vỡ lẽ xương chậu sẽ tăng thêm tương xứng nếu như nhỏng chúng ta không tiến hành những biện pháp dự trữ.

Vì đổ vỡ xương chậu yên cầu thời gian nằm viện lâu, những chi phí kinh tế liên quan mang lại tan vỡ xương chậu là đáng kể.23, 24 Trong nghiên cứu và phân tích về ngân sách vày gặp chấn thương sinh sống Hà Lan, vỡ lẽ xương chậu, xếp sản phẩm thiết bị 14 theo Tỷ Lệ new mắc trong 25 nhiều loại gặp chấn thương, nhưng là loại gặp chấn thương có ngân sách tối đa cùng sở hữu tới 20% của tổng những ngân sách tương quan mang lại chấn thương.

Phần bự những ngôi trường thích hợp đổ vỡ xương chậu là vì ngã cùng hầu như những trường thích hợp tử vong sau thời điểm vấp ngã là kết quả của những đổi mới bệnh vỡ vạc xương, đặc biệt quan trọng làm việc bạn cao tuổi.25 Cách giải quyết và xử lý về tối ưu để chống vỡ xương chậu ngày nay vẫn chưa rõ ràng. Dịch tễ học có phương châm siêu đặc trưng lúc chứng kiến tận mắt xét những yếu tố hoàn toàn có thể đổi khác cùng những nhân tố quan trọng chuyển đổi nhằm làm giảm trọng trách của vỡ xương chậu.

HIV/AIDS

Hội hội chứng suy bớt miễn kháng mắc phải (The acquired immunodeficiency syndrom – AIDS) được xác minh trước tiên nhỏng là một thực thể bệnh dịch riêng biệt vào khoảng thời gian 1981 tại Hoa Kỳ.26 Tính đến năm 1990, dự tính có tầm khoảng 10 triệu người bị lây truyền virút HIV. Từ đó mang lại nay đã bao gồm 25 triệu người tử vong vị AIDS cùng thêm 40 triệu con người bị lây lan virút ít HIV. Số liệu cho thấy làm giảm hệ miễn dịch cấp tiến biến chuyển một trong các dịch bệnh truyền lây truyền bao gồm mức độ phá huỷ ghê gớm tốt nhất được ghi nhận vào lịch sử dân tộc (Hình 1.8).28

Hình 1.8. Dịch AIDS bên trên toàn cầu 1990–200328

 

*

Trong tổng cộng 3,1 triệu con người tử vong vị AIDS trong năm 2005, sát 95% xảy ra sinh hoạt những nước thu nhập trung bình và các khoản thu nhập mức độ vừa phải, cùng với 70% xẩy ra sống những nước châu Phi khu vực cận Sahara và 20% làm việc các nước châu Á. Một thành phần nhiều phần trong tổng cộng từ 4,3 tới 6,6 triệu con người bắt đầu lây lan HIV trong những năm 2005 sống nghỉ ngơi hầu hết Quanh Vùng này. Tuy nhiên, sinh hoạt các Khu Vực tuyệt những nước này, cường độ lây truyền căn bệnh và con đường lây hết sức không giống nhau (Hộp 1.7).

Hộp 1.7. Dịch tễ học tập và dự trữ HIV

Các phân tích dịch tễ học với làng mạc hội học tập đóng góp một vai trò quan trọng đặc biệt vào bài toán xác minh dịch và phương thức truyền nhiễm, xác minh những nhân tố nguy cơ tiềm ẩn và các yếu tố mang tính chất làng hội, và nhận xét những chương trình can thiệp phòng phòng, chữa bệnh cùng kiểm soát điều hành. Sàng thanh lọc tiết của rất nhiều bạn cho tiết, bức tốc dục tình bình yên, khám chữa những căn bệnh lây truyền qua con đường tình dục khác, tránh áp dụng tầm thường bơm kyên ổn tiêm và phòng lây nhiễm tự mẹ quý phái bé bằng dung dịch kháng virút ít hiện tại là các phương pháp chủ yếu nhằm kiểm soát và điều hành truyền nhiễm làm giảm hệ miễn dịch cấp tiến.

Với việc tìm kiếm ra các loại thuốc kháng virút ít mới với chữa bệnh phối kết hợp, cuộc sống đời thường của những tín đồ lây nhiễm HIV nghỉ ngơi những nước cải cách và phát triển được kéo dài. Tuy nhiên ngân sách không hề thấp của những bài thuốc này, cụ thể giảm bớt Việc áp dụng, với chúng ko được đa số những người lây nhiễm bệnh áp dụng. Một nỗ lực thế giới lớn nhằm mục đích bức tốc cơ hội áp dụng thuốc chữa bệnh human immunodeficiency virus – chiến dịch có tên “chiến dịch 3x5” (3 triệu người được điều trị cho tới cuối năm 2005).25 có được con số là 1 triệu người được điều trị cùng ngnạp năng lượng ngừa được khoảng từ 250.000 mang lại 350.000 ngôi trường đúng theo tử vong. Mục đích mang ý nghĩa trái đất tiếp theo là nhằm mục tiêu đạt được tiếp cận trái đất với chữa bệnh HIV trước 2010. Dịch tễ học sẽ gồm góp sức to to vào hiểu biết đại dịch AIDS; mặc dù sự phát âm biết đơn thuần ko đảm bảo cho những hành động dự trữ tương xứng được xúc tiến.

AIDS bao gồm thời hạn ủ căn bệnh dài; nếu như không được khám chữa, thì khoảng tầm một phần hai số người lan truyền virút ít khiến suy giảm miễn dịch ở người (HIV) sẽ tiến triển thành bệnh dịch AIDS trong khoảng 9 năm lây nhiễm (coi Chương 7). Virút ít được tra cứu thấy làm việc một số trong những chất dịch khung hình, đặc biệt là trong tiết, tinc dịch với phát âm đạo. Việc truyền nhiễm hầu hết thông qua quan hệ nam nữ tình dục hoặc dùng thông thường kim tiêm bị lây nhiễm virút ít. Virút cũng hoàn toàn có thể được truyền qua Lúc truyền huyết hoặc các thành phầm máu bị truyền nhiễm virút, với trường đoản cú bà mẹ bị lây truyền sang con trong những khi với tnhì tuyệt Khi mang lại bé mút sữa.

SARS

Mặc dù tử vong giỏi gánh nặng mắc bệnh là bé dại, vụ dịch hội bệnh mặt đường thở cấp cho (severe axinh tươi respiratory syndrome – SARS) vẫn cảnh báo thế giới về một mối nguy hiểm chung là căn bệnh truyền lây truyền. Vụ dịch đã và đang có tác dụng khá nổi bật triệu chứng yếu đuối kém nhẹm của những hình thức y tế nơi công cộng không chỉ làm việc các nước châu Á Ngoài ra cả làm việc các nước có thu nhập cao nlỗi Canadomain authority. Hội hội chứng SARS trước tiên xuất hiện thêm vào thời điểm tháng 11 năm 2002 nghỉ ngơi khu vực miền nam Trung Hoa với 2 trường thích hợp viêm phổi ko điển hình nổi bật với không rõ nguyên ổn nhân. Việc nhiễm bệnh – được chế tác điều kiện thuận lợi vị những người bệnh vận động bởi đường sản phẩm ko – sẽ xẩy ra gấp rút trong các tháng tiếp theo sau tạo cho 8.000 bạn bị mắc dịch với khoảng chừng 900 ngôi trường hợp tử vong ngơi nghỉ 12 đất nước.31 Tỷ lệ tử vong vì chưng SARS truyền nhiễm sống xã hội thấp hơn bởi SARS lây lan làm việc cơ sở y tế, vị trí mà các cán bộ y tế có tiếp xúc ngay sát và tiếp tục cùng với những người dân lây lan bệnh dịch.30

phần lớn bài học kinh nghiệm quan trọng được đúc rút trường đoản cú các hoạt động ứng phó cùng với dịch SARS. lấy một ví dụ, SARS vẫn cho thấy thêm rằng những vụ dịch tựa như hoàn toàn có thể dẫn cho kết quả tài chính với thôn hội quá xa tác động ảnh hưởng lên mức độ khoẻ.32 Tác đụng này sẽ chỉ ra rằng tầm đặc trưng của một dịch rất lớn mới vào một nhân loại có sự thúc đẩy ngặt nghèo cùng đổi khác nkhô cứng.

Tài liệu tmê say khảo

Beaglehole R, Bonita R. Public health at the crossroads: achievements và prospects. Cambridge, Cambridge University Press, 2004.

Johansen PV, Brody H, Rachman S, Rip M. Cholera, Cholorform, and the Science of Medicine: a life of John Snow. Oxford, Oxford University Press, 2003

Snow J. On the mode of communication of cholera. London, Churchill,1855. (Reprinted in: Snow on cholera: a reprint of two papers. Thành Phố New York, Hafner Publishing Company, 1965).

Doll R, Hill A. Mortality in relation khổng lồ smoking: ten years’ observations on British doctors. BMJ 1964;1:1399–410.

Doll R, Peto lớn R, Boređắm say J, Sutherl& I. Mortality in relation lớn smoking: 50 years’ observations on British doctors. BMJ 2004;328:1519–28. Medline doi:10.1136/bmj.38142.554479.AE

Lee JW. Public health is a social issue. Lancet 2005;365:1005–6. Medlinedoi:10.1016/S0140–6736(05)66541–5

Irwin A, Valentine N, Brown C, Loewenson, R, Solar O, et al. The Commission on Social Determinants of Health: Tackling the social roots of health inequities. PLoS Med 2006;3:e106. doi:10.1371/journal.pmed.0030106

Marmot M. Social determinants of health inequalities. Lancet 2005;365:1099–104. Medline

Last JM. A dictionary of epidemiology, 4th ed. Oxford, Oxford University Press, 2001.

Cochrane AL. Effectiveness và Efficiency. Random Reflections on Health Ser– vices. London: Nuffield provincial Provinces Trust, 1972. (Reprinted in 1989 in association with the BMJ; reprinted in 1999 for Nuffield Trust by the Royal Society of Medicine Press, London. ISBN 1–85315–394–X).

Zimmern RL. Genetics in disease prevention. In: Puncheon D ed, Oxford Hand– book of Public Health Practice. Oxford, Oxford University Press, 2001:544–549.

Moore ZS, Seward JF, Lane M. Smallpox. Lancet 2006;367:425–35. Medline doi:10.1016/S0140–6736(06)68143–9

Pennington Hình Smallpox và bioterrorism. Bull World Health Organisation 2003;81:762–7. Medline

Global smallpox vaccine reserve: report by the secretariat. Geneva, World Health Organization, 2004. http://www.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EB 115/B115_36_en.pdf

McCurry J. Japan remembers Minamata. Lancet 2006;367:99–100. Medline doi:10.1016/S0140–6736(06)67944–0 

Methylmercury (Environmental health criteria, No 101). Geneva, World Health Organization, 1990.

Taranta A, Markowitz M. Rheumatic fever: a guide khổng lồ its recognition, preven– tion & cure, 2nd ed. Lancaster, Kluwer Academic Publishers, 1989.

Hetzel BS. From Papua khổng lồ New Guinea to the United Nations: the prevention of mental defect due khổng lồ iodine deficiency disease. Aust J Public Health 1995;19:231–4. Medline

De Benoist B, Andersson M, Egli I et al., eds. Iodine status: worldwide WHO data base on iodine deficiency. Geneva, World Health Organization, 2004.

Hetzel BS. Towards the global elimination of brain damage due to lớn iodine deficiency – the role of the International Council for Control of Iodine Deficiency Disorders. Int J Epidemiol 2005;34:762–4. Medline doi:10.1093/ije/dyi073

Thun MJ. When truth is unwelcome: the first reports on smoking & lung cancer. Bull World Health Organ 2005;83:144–53. Medline  

Hammond EC, Selikoff IJ, Seidman Hình Asbestos exposure, cigarette smoking và death rates. Ann N Y Acad Sci 1979;330:473–90.

Meerding WJ, Mulder S, van Beeông chồng EF. Incidence và costs of injuries in the Netherlands. Eur J Public Health 2006;16:272–78.

Johnell O. The socio–economic burden of fractures: today và in the 21st cen– tury. . Am J Med 1997;103:S20–26. Medline doi:10.1016/S0002– 9343(97)90023–1

Cumming RG, Nevitt MC, Cummings SR. Epidemiology of hip fractures. Epi–demiol Rev 1997;19:244–57. 

Gottlieb MS, Schroff R, Schanker HM, Weisman JD, Fan PT, Wolf RA, et al. Pneumocystis carinii pneumonia and mucosal candidiasis in previously healthy homosexual men: evidence of a new acquired cellular immunodeficiency. N Engl J Med 1981;305:1425–31. Medline

2004 Report on the global AIDS epidemic: 4th global report. Geneva, Joint United Nations Programme on Sida, 2004

AIDS Epidemic Update: December, 2005. Geneva, UNAIDS/WHO, 2005.

Jong–wook L. Global health improvement & WHO: shaping the future. Lancet 2003;362:2083–8. Medline doi:10.1016/S0140–6736(03)15107–0

SARS. How a global epidemic was stopped. Manila, WHO Regional Office for the Western Pacific, 2006.

Xem thêm: Fifo ( First In First Out Là Gì, Lifo & Fifo: Các Phương Pháp Quản Lý Hàng Tồn Kho

Wang MD, Jolly AM. Changing virulence of the SARS virút: the epidemiological evidence. Bull World Health Organ 2004;82:547–8. Medline

Assessing the impact & costs of SARS in developing Asia. Asian development outlook update 2003. Asian Development Bank, 2003. http://www.adb.org/ Documents/Books/ADO/2003/update/sars.pdf.